Hoe klinkt een Stratocaster? Of preciezer: waarom klinkt een Stratocaster zoals hij klinkt, met die karakteristieke helderheid en scherpte? We zouden deze vraag ook kunnen stellen over andere gitaarmodellen. De Les Paul, de Gibson ES-335 en de Telecaster hebben elk hun eigen kenmerkende geluid.
De unieke klank van elk instrument hangt direct af van de constructie van de gitaren, evenals de gebruikte houtsoorten en onderdelen.
Laten we de details van dit icoon van elektrische muziek uit 1954 eens nader bekijken.
We kunnen vaststellen dat de Stratocaster verschillende periodes en talloze modellen kent. Daardoor kan het geluid van een Stratocaster enorm variëren, afhankelijk van het tijdperk en het specifieke model. Humbuckers, Floyd Rose tremolo, exotische houtsoorten: alle variaties zijn mogelijk voor dit instrument, dat door de bedenker, Leo Fender, als modulair instrument is ontworpen. Hier zullen we ons richten op modellen uit de jaren 50 tot eind jaren 60.
De twee oorspronkelijke houtsoorten die gebruikt werden voor de Stratocaster waren elzenhout voor de body en esdoornhout voor de hals.
De elzenhouten body geeft de verschillende frequenties op een vrij evenwichtige manier door, wat resulteert in een tamelijk neutrale klank. Het esdoornhout daarentegen benadrukt de hoge tonen. De palissander toets, die later in de jaren 60 verscheen, voegt een vleugje extra warmte toe aan het geluid.
Fender-gitaren kenmerken zich door het gebruik van een geschroefde hals, in tegenstelling tot Gibson die een gelijmde hals gebruikt. Deze montagemethode zorgt voor meer modulariteit en vergemakkelijkt de productie, vooral later toen CBS in de jaren 70 met industriële productie begon, maar het vermindert ook de sustain van het instrument.
De Stratocaster heeft een uniek vibratosysteem met een brug met verstelbare zadels voor intonatie en toonhoogte (in tegenstelling tot Gretsch- en Gibson-gitaren met Bigsby-tremolo's, die het vibratoblok aan de ene kant en de Tune-o-matic-brug aan de andere kant hebben). Door de zwevende constructie van dit vibratosysteem wordt de sustain van het instrument (sustain: de duur van een noot) verminderd.
De Stratocaster kenmerkt zich in dit opzicht door het gebruik van drie pick-upsingle-coil. De magneten bevinden zich in het midden van de koperen spoel, in tegenstelling tot de P90 (de directe concurrent destijds) waar de twee magneten zich onder de spoel bevinden. De spoel is hoger dan die van een P90 en heeft minder windingen (ongeveer 8000), waardoor het pick-uppick-uppick-up pick-uppick-uppick-uppick-up pick-uppick-uphebben een relatief gematigd uitgangsniveau, waardoor ze perfect zijn voor cleane en crunch-tonen. De eerste modellen werden snel omarmd door surfmuzikanten die wisten hoe ze dit pittige geluid optimaal konden benutten, vervolgens door bluesmuzikanten en later door Jimi Hendrix.
Hoewel de basisstructuur van single-coil pick-up hetzelfde is gebleven, zijn de afzonderlijke componenten in de loop der jaren wel gevarieerd. We zullen hier de eerste twee periodes analyseren.
voor het eerst werd geïntroduceerd, Stratocaster de pick-upuit Alnico 3-magneten en Heavy Formvar-draad. Alnico is een legering die voornamelijk bestaat uit aluminium, nikkel en kobalt, met uitzondering van Alnico 3, dat geen kobalt bevat. Deze magneet kenmerkt zich door een relatief lage magnetische sterkte (en dus een lager uitgangsniveau) en benadrukt de middenfrequenties. Eind 1954 verving Fender Alnico 3 echter door Alnico 5, die een hoger uitgangsniveau en meer hoge tonen en een scherpere klank bood. Hoewel de koperdraad voor de wikkeling hetzelfde bleef, veranderde het isolatiemateriaal. Het eerste materiaal dat werd gebruikt was Heavy Formvar, dat tot 1964 in gebruik bleef. Qua klank benadrukt het de hoge frequenties. Het is gemakkelijk te herkennen aan de lichtoranje kleur. De combinatie van Alnico 3, vervolgens Alnico 5 en Heavy Formvar-draad is de ware klanksignatuur van Stratocasters uit de periode 1954 tot 1964.
In 1965, onder het management van CBS, de nieuwe eigenaar van Fender, werden de pick-upStratocaster- aangepast. De magneet bleef een Alnico 5. De wikkeling werd echter gemaakt met een koperdraad genaamd "Plain Enamel", bruinrood van kleur, die destijds door Gibson werd gebruikt voor zijn P90's en humbuckers.
Dit heeft geen directe invloed op het geluid, maar Formvar, dat op formaldehyde gebaseerd is, was zeer kankerverwekkend. Dit is het geluid van Jimi Hendrix op Woodstock.
